Суд ҳокимияти — ҳуқуқий давлатнинг асосий устунларидан бири ҳисобланади. Судлар томонидан қабул қилинадиган қарорлар эса фуқароларнинг ҳуқуқ ва эркинликларини таъминлаш, адолатни қарор топтиришда ҳал қилувчи аҳамиятга эга. Шу боис суд қарорларининг қонунийлиги ва асослилигини текшириш тартибини такомиллаштириш бугунги кунда долзарб масалалардан бири бўлиб қолмоқда.
Суд қарорларининг қонунийлиги ва асослилигини текшириш тартибини такомиллаштиришда қуйидаги жиҳатларга алоҳида эътибор қаратиш мақсадга мувофиқ:
Биринчидан, апелляция ва кассация инстанцияларининг ваколатларини янада аниқ чегаралаш лозим. Бу судлар ўртасидаги функцияларнинг такрорланишини олдини олади ҳамда процессуал тежамкорликни таъминлайди.
Иккинчидан, далилларни баҳолаш стандартларини янада такомиллаштириш зарур. Судлар томонидан далилларга бир хил ёндашувни таъминлаш адолатли судловнинг муҳим шарти ҳисобланади.
Учинчидан, суд қарорларини асослаш даражасини ошириш талаб этилади. Ҳар бир суд қарорида келтирилган хулосалар аниқ далиллар ва ҳуқуқ нормалари билан мустаҳкамланиши лозим. Бу эса юқори инстанция судлари томонидан қарорларни текширишни осонлаштиради.
Тўртинчидан, рақамлаштириш жараёнларини кенг жорий этиш орқали суд амалиёти шаффофлигини ошириш мумкин. Электрон суд тизимлари орқали қарорларни таҳлил қилиш ва мониторинг қилиш имкониятлари кенгаяди.
Бешинчидан, судьяларнинг малакасини мунтазам ошириш муҳим аҳамиятга эга. Чунки суд қарорларининг сифати, аввало, судьянинг билим ва тажрибасига боғлиқ.
Хулоса қилиб айтганда, суд қарорларининг қонунийлиги ва асослилигини текшириш тизимини такомиллаштириш ҳуқуқий давлат қуриш йўлида муҳим қадам ҳисобланади. Бу борада қонунчиликни янада ривожлантириш, суд амалиётини бирхиллаштириш ва замонавий ёндашувларни жорий этиш орқали адолатли судловни таъминлаш мумкин.
Зеро, адолатли суд — жамиятда қонун устуворлигини таъминлашнинг энг муҳим кафолатидир.
Салохитдин Турсунов,
Навоий вилоят маъмурий судининг судьяси